Mocht je je een moment vervelen en een gaatje over hebben? Dan is dit verhaal een leuk tijdverdrijf. De prachtige schrijfkunsten van Pam zullen jullie weer boeien tot de laatste letter!

Ingredienten van dit verhaal:

* Pam slacht eigenhandig een haan

* Ghanese dishes eten

* Douchen zonder douche

* Zwemmen in het voltameer

* Rianne zorgt ervoor dat de vissen er aan moeten geloven

* Naar de moskee

* Henna voeten

Reisverhaal Kpando

Donderdag ochtend wordt ik wakker, de 9e dag van April lacht mij vrolijk tegemoet. Gister avond hebben Rianne en ik onze weekend tas gevuld met wat kleding en douche-gel. We vertrekken vandaag samen met Ayuba en zijn vrouw naar Kpando, zijn geboorteplaats. Hij wilt ons graag zijn dorp laten zien. Rianne kent Ayuba van haar bezoek aan Dodi Papase in 2007 waar hij woont en werkt. Ayuba is leraar en heeft tevens geleerd voor timmerman. Eén en één is twee, hij geeft timmerles op de Junior Secondary School van Dodi Papase.

Rond 8.30 uur staan we met onze tas in Kadjebi en daar ontmoeten we voor het eerst zijn vrouw. Een beeldschone lange en slanke vrouw. Ze draagt een hoofddoek en heeft prachtige met henna beschilderde handen. Nadat we nog een kleine boodschap doen in het dorp vertrekken we om 9 uur met een volle tro-tro naar Hohoe. Omdat we als laatste zijn ingestapt zit Rianne op het stoeltje voor mij en Ayuba met zijn vrouw daar weer voor. Ik pak mijn I-pod en zink weg in gedachte....

Een half uur later arriveren we in Hohoe en nemen we een taxi naar Kpando. Dat is nog geen 20 minuten rijden We naderen een mooi dorp. De wegen zijn voor Ghana begrippen goed te noemen en overal is straatverlichting. Ayuba vertelt dat het dorp een mooi centrum heeft en je er alles kan krijgen. Dit klinkt ons een beetje afgezaagd in de oren want iedereen zegt dat over een dorp dat net iets groter is dan de dorpjes in de bush. Zodra we zijn huis bereiken staat ons hart even stil. Hij woont met zijn familie in een zongo-communitie. Nu is dit natuurlijk niet het probleem maar hij verwacht dat wij hier bij hem komen slapen en eten enz. Gelukkig valt het mee hoe groot zijn kamer is die bestaat uit twee ruimten. Een woonkamer en een slaapkamer waar de douche onderdeel van is. Als je het een douche kan noemen want we zullen ons met een emmer water moeten wassen dat we zelf uit een grote container kunnen halen die in de slaapkamer staat. De woonkamer is voorzien van een televisie en een hoekbank die doorzit. Eigenlijk heeft Ayuba het best luxe hier en zullen wij het hier ook best uithouden. Een ding staat vast, een hele belevenis dat is het nu al!

We groeten de belangrijkste personen van de community. Zijn moeder en zijn vader die eens in de twee weken wisselt tussen zijn twee vrouwen en zijn oma moeten we begroeten. Alle drie wonen ze in een ander huis dat gedeeld wordt met meer gezinsleden. Elk huis heeft een grote buitenplaats waar gekookt wordt op open vuur, gewassen en gechilled in de schaduw gedurende de dag. Overal lopen geiten, hanen en kippen rond. Zodra de tijd rijp is zullen zij geslacht worden voor het avondmaal. Oma werkt in een klein winkeltje net om de hoek van het huis. Ze verkoopt snoepgoed vlak voor een moslim schooltje. Direct daarnaast zien we ook een moskee staan en we beseffen ons dat we een moskeebezoek natuurlijk ook mee moeten maken! Ayuba en zijn familie bidden vijf keer op een dag waarvan de eerste keer om 5:00 uur 's morgens gebeurd in de moskee.

Die middag lopen we het dorpje in en worden we in Kpando rondgeleid langs zijn voormalige school, de kerk van het dorp zien we op een afstand liggen en we kopen wat Ghanese stoffen als souvenir. We praten honderduit over kennissen in Nederland die Ayuba in 2007 heeft leren kennen. Jan is een soort van peetvader van Ayuba geworden die hem vanuit Nederland steunt. Voor hem koopt hij een stof voor een blouse en een jurk voor de vrouw van Jan. Ik ben pasmaatje voor de jurk gezien de vrouw kennelijk een zelfde soort postuur heeft als ik. De zon wordt sterker, we lopen op het heetst van de dag langs de weg terug naar het dorp wanneer Ayuba besluit terug te gaan omdat we moeten rusten. De zon zou te warm zijn voor de obrounies. Pas als we op de bank neer ploffen voel ik hoe moe de zon mij heeft gemaakt. Mijn voeten zijn blij dat ze mij niet meer hoeven te dragen en zo kijken we een tijdje naar de tv die de hele dag door aan staat. Dvd's zijn er in overvloed. Er is een heerlijke pasta salade voor ons gemaakt en het smaakt bijna Nederlands. Zodra het de kinderen is toegestaan te kijken naar de televisie komen ze er met z'n alle bij zitten. Ayuba heeft zelf een tweeling geadopteerd en verder lopen er minimaal vijf andere kinderen onder de 10 jaar rond.

Van oma krijgen wij als welkomst-offer een haan aangeboden. Het is erg onbeleefd om dit te weigeren en daar denken we dan ook geen seconde aan. Wat we op dat moment alleen nog niet weten is dat de haan nog gevangen moet worden en ritueel geslacht voordat deze die avond op ons bord ligt. De kinderen worden erop uit gestuurd om de haan te vangen. Ze vangen een aantal beestjes die door oma afgewezen worden maar de 3e is de juiste haan. De pootjes worden bij elkaar gebonden en de vleugels ook zodat hij niet weg kan vliegen. Dan wordt hij aan ons overhandigd en daar sta ik, met een nog levende haan op z'n kop hangend in mijn handen. Rianne heeft zweet-handjes van de zielige aanblik op de haan als haar geacht wordt de haan van mij over te nemen. Ze overmand haar angst voor dit ongewone ritueel en pakt hem van mij over aan de poten. Onwennig geeft ze hem na enkele seconde weer aan mij en lopen we terug naar Ayuba zijn buitenplaats.

Aldaar moet de haan eraan geloven. Een groot mes wordt aan de stenen geslepen en Ayuba pakt de haan bij zijn poten. Midden op de buitenplaats legt hij de haan neer. Inmiddels hebben alle kinderen zich om hem heen verzameld en kijken verwonderd naar hoe het beestje aan zijn einde komt. Gehurkt pakt hij de nek van het dier en haalt zonder twijfel het mes erlangs. Nog een haal is nodig om de nek goed door te snijden en het dier uit zijn lijden te verlossen. Wij staan van een afstandje te kijken met de foto camera paraat. Zodra het ergste voorbij is en er een stroompje bloed over de grond sijpelt juichen de kinderen en nemen wij een paar foto's. Nu kom ik pas een stapje dichterbij en zie hoe hij de kop gebogen bij de grond houdt en de haan nog een beetje schokt. Rianne blijft wijselijk op afstand en aanschouwd hoe het beestje naar de voordeur gedragen wordt. Monica, de vrouw van Ayuba, heeft inmiddels water gekookt en giet dit behendig over de haan die Ayuba boven een grote gietijzeren bak houdt. De huid trekt samen en het plukken van de veren gaat super gemakkelijk. De oermens komt in mij naar boven en uit grote nieuwsgierigheid wil ik zelf ervaren hoe het is om de veren van de haan te plukken. Het water is inmiddels rood van 't bloed waar de haan regelmatig doorheen gehaald wordt zodat de veren gemakkelijker los laten. Met een beetje weerstand pak ik de eerste veren beet en trek ze van de huid af. Daarna help ik Ayuba de haan kaal te plukken terwijl Rianne veilig achter de camera foto's en video maakt. Van een kale haan kan je niet plukken en er vloeit een nieuwe lading heet water over de haan om deze goed schoon te maken.

Wijs vertelt Ayuba dat op deze manier alle bacteriën soldaat gemaakt worden. Hij pakt de haan na enkele keren spoelen beet en zet het mes erin. Mij vraagt hij te assisteren en elke keer pak ik met een beetje argwaan het deel van de haan beet die hij aanwijst. Wanneer ik genoeg keren heb kunnen zien hoe hij het deed krijg ik zelf het mes in handen en snijd de poot van het lijf en deel hem in twee. Bij de gewrichten snij je het vel in om vervolgens het gewricht gemakkelijk te kunnen breken. De borstkas en de ingewanden mag Ayuba zelf doen terwijl wij geïnteresseerd toekijken. Weer komt er kokend water aan en alles wordt wel 3 keer goed schoongemaakt. Dat stelt ons een beetje gerust omdat het ons avondmaal zal zijn.

Ik was 3 keer mijn handen en nog voel ik me een beetje vies. Mijn verstand overwint mijn gevoel en 's avonds eten we fried rise, met haan. Het smaakt prima net als we in Nederland de kip kennen. Die avond wil Ayuba het dorp bij nacht aan ons laten zien. We lopen 10 minuten naar het dorp en als we het gezien hebben lopen we 10 minuten weer terug. Na een half uur zijn we weer terug en maken we ons klaar om naar bed te gaan. We zijn allang blij dat onze maag nog niet protesteert tegen het vreemde Ghanese eten. Na zo'n hele dag zweten zou je zin hebben in een heet bad of in ieder geval een lekkere douche met een brede straal... wij moeten het doen met de container water die in de kamer klaar staat. Ik kleed me uit en vul een emmer met water, nog geen idee hoe ik me zo meteen moet gaan wassen. Rianne en ik hebben de grootste lol bij het uitvinden van de beste manier om ons hiermee te wassen. Daar moeten natuurlijk foto's van gemaakt worden. En deze zijn alleen bestemd voor onze vriendjes in Nederland. Zo goed en zo kwaad als dat het gaat was ik mijn haren. Ik dompel mijn hoofd in emmer en sla mijn haren achterover. Dan zie ik een kleiner emmertje staan en besluit me eerst in te zepen om vervolgens met het kleine emmertje water over me heen te gooien. Uiteraard is het koud water en moet ik even op mijn tanden bijten als ik de eerste lading over me heen gooi. Daarna raakt mijn lichaam eraan gewent en voel ik hoe de warmte tegelijk met het zweet en de zeep met het water wegspoelt. Na mijn was ritueel geef ik Rianne wat tips en is het haar beurt om zich te wassen.

Wanneer de klok 5:00 uur slaat hoor ik Ayuba en Monica naar de moskee gaan. De moskee is al een hele tijd aan het 'roepen'. Rond 7:00 gaan ook Rianne en ik uit bed en treffen Ayuba en Monica gewoon in de woonkamer. Het ontbijt staat klaar met een gebakken omelet en wanneer wij uiteindelijk begrijpen dat wij moeten gaan eten zonder hun maken we brood met ei klaar. Monica eet een typisch Ghanees ontbijt en ik wil het proeven. We zijn nu toch bezig met het beleven van het Ghanese leven en als onze darmen iets niet aan kunnen dan gaan we toch wel aan de race. Ik krijg een soort pap dat erg zuur smaakt en gemaakt is van mais, bonen, ei enz.. een erg zwaar ontbijt voor mij zeker met de soort oliebollen die je erbij moet eten. Tevens gemaakt van bonen en in het vet gebakken tot een oliebol.

Tot laat in de middag heb ik geen trek. Na het ontbijt vertrekken we met een taxi naar Tokoya. Een plaatsje verderop dat is gelegen aan het Volta-meer. We hebben in onze reisgids gelezen over het volta meer en als we het meer naderen kunnen we inderdaad in een kano een toeristische rondje varen. Ayuba blijft veilig met droge voeten achter op land. Er moet tenslotte iemand zijn die alarm kan slaan wanneer wij niet binnen de verwachte tijd terug zijn. We betalen vooruit en het buitenboord motortje start. We varen naar een eiland en genieten van de wind in onze haren en de brandende zon op onze huid. In bikini vragen we op een gegeven moment om de motor uit te zetten en een stukje met de houten peddels verder te kunnen varen. Dan springen wij in het water en zwemmen in het verkoelende water. We moeten lachen om de verschrikte en verbaasde gezichten van de Ghanese bestuurders en vertellen dat iedereen in Nederland als een vis kan zwemmen. Ze moeten er om lachen en als we vragen of zij een foto kunnen maken lachen ze verlegen. Ze hebben geen idee en onhandig lukt het ze om een paar bewogen foto's te maken. We klimmen terug in de uit een boomstam gemaakte vissers boot en varen terug naar de oever. Wat een heerlijk moment was dit en wat een geweldige natuur plaatjes hebben we gezien. Als je de olifanten erbij denkt is het echt een paradijs!

Aan de oever bekijken we de bakken vis die uit het water gehaald worden om deze vervolgens te verkopen. Vijf grote vissen die ons doen denken aan een snoek worden aan ons verkocht. Wij willen deze kado doen aan de familie van Ayuba en zijn oma. 'S avonds ligt de gekookte vis voor ons klaar in een Ghanese saus. Samen met de welbekende Ghanese banku eten we die avond echte Ghanese dishes. Het bereiden van de vis is door Monica gedaan maar ook deze vis moest eerst worden gevild. Schoongemaakt en ontdaan worden van al zijn ingewanden. Nadat Ayuba dat laatste had gedaan heeft Rianne zich eraan gewaagt om de vis letterlijk in stukjes te hakken! Met hetzelfde scherpe mes als waar de haan het leven mee heeft moeten bekopen gaat ze als een slager tekeer op de vis. Wat een taaie huid en die botten.. jeetje wat zijn die stevig. Zonder mannen kracht lukt het niet de hele vis in mootjes te hakken en de laatste stukjes verzorgd Ayuba. Rianne is een kanjer en natuurlijk heb ik het allemaal op de video en foto gezet.

We wassen onszelf na het zwemmen in het volta-meer en het schoonmaken van de vis snel volgens het was-ritueel en onze volgende once-in-a-lifetime ervaring staat voor de deur. Er liggen twee moslim-jurken klaar voor ons om aan te trekken. Rianne past de witte-jurk niet en doet de groene jurk aan. Ik hijs mezelf in de witte jurk en zonder de blauwe hoofddoek lijk ik net een engeltje. We staan op het punt om in dit moslim-outfit naar de moskee te gaan en daar tot Allah te bidden. We kijken elkaar aan en grinniken ongemerkt met onze ogen. We doen echt letterlijk met alle rituelen en gewoonten van deze moslim community mee. Wat een ervaringen voor ons onderzoek, geweldig!we zijn trots op elkaar.

Zodra we onze hoofddoek om hebben lopen we naar buiten. Alle kinderen hebben hun vieze en soms gescheurde kleren vervangen door mooie jurken, hoofddoekjes en nette heren-pakjes met een hoedje voor de jongens. Gelakte schoentjes of gewoon de slippers net als wij. Met de kinderen aan de hand lopen we naar de Moskee net als vele anderen die als in een optocht allemaal richting de moskee stromen. Ayuba heeft geleerd om met de video camera te filmen en zet ons trots op de film en foto. Eenmaal bij de moskee nemen de kleine meisjes ons aan de hand mee naar binnen. De slippers blijven buiten staan en op ons knieën zitten we in rijen op de grond. De kinderen zitten op hun gemak allemaal door elkaar aan de linker kant te kletsen en te kijken naar de grote mensen. Ons wordt verlangt mee te doen met het bidden tot Allah. We moeten onze buurvrouw nadoen en zo staan we eerst met gebogen hoofd naar een scherm gericht. Voor dat scherm is de afdeling van de mannen achter het scherm staan wij. Dan slaan we geen kruis maar tikken onze slapen aan, mompelen iets en gaan op onze knieën zitten. Enkele seconde later buigen we naar voren en knielen voor Allah. We gaan weer op ons knieën zitten en staan op om het geheel nog eens uit te voeren. Na een paar minuten waarin we zelf comfortabele op de grond mogen zitten begint het opnieuw en een kwartier later lopen we weer naar buiten. Daar staat Ayuba alweer met de camera klaar en volgt ons zo terug naar zijn huis.

We verkleden ons pakken onze tas in omdat we nog steeds niet besloten hebben of we vanavond vertrekken of morgen en lopen het dorp nog eens in. Dit maal komt ook Monica met ons mee. We kopen souvenirs bij een art-shop en traditionele slippers gemaakt van auto-banden voor onze vaders en schoonvaders. Op de markt kopen we ingrediënten voor een salade omdat we genoeg hebben geluncht met de banku en de vis van vanmiddag.

Monica bereidt een lekkere salade die we rond 20:00 uur eten en vertelt ons dat een vriendin van haar onze handen en voeten kan beschilderen net als zij op haar hand heeft. We vinden het leuk om te proberen en geven aan dat ze kan komen. Vol verwachting begint ze met mijn voet en bij de eerste drie strepen heb ik al zo'n gevoel dat dit niet mooi gaat worden. Wanneer ze helemaal naar mijn knie wilt rijken stop ik haar halverwege mijn scheen en zeg dat dat groot genoeg is. Mijn eerste voet is klaar en het ziet er werkelijk niet uit! Maargoed ze wilt ook mijn andere voet doen anders is het natuurlijk niet mooi en ik vind het allemaal prima. Laat maar gebeuren denk ik bij mezelf, het is weer een ervaring om op het lijstje af te kunnen strepen. Zodra ze mijn voeten gedaan heeft begint ze aan die van Rianne. Zij hield haar hart vast en had eigenlijk moeten zeggen dat ze niet zo graag hoefde. Zo onbeleefd wilde ze niet zijn en ook zij liet het maar over zich heen komen. Ook onze linker hand wordt beschilderd wat met strikte aanwijzingen van onszelf nog best grappig uit de henna komt. Ik vraag of ik het zelf ook eens mag proberen en weet eigenlijk al zeker dat ik het nog een beetje toonbaar kan maken. Ik heb een vaste hand en weet precies wat ik wil, van haar heb ik afgekeken hoe ze het deed en dat zal ik nu zelf ook toepassen. Ik zet wat ronde lijntjes op mijn voet een hartje en wat stipjes en inderdaad fleurt het iets op voor zover dat kan. De vriendin van Monica reageert nog enkele keren dat ik dat niet moet doen.

Ook op mijn hand voeg ik samen met Rianne de letters R.L. toe vlak boven het woordje Amour. Onze handen en voeten worden gewassen en er blijft diep zwarte henna op onze huid achter. (inmiddels hebben we dit met nagellak remover grotendeels weg gekregen)

Inmiddels is het al laat en besluiten we naar bed te gaan. Een douche op rituele wijze, daar hebben we geen zin in en wassen alleen ons gezicht. Dan springen we in ben en vallen in slaap. Weer ben ik vroeg wakker. Dit keer van de moskee die begint te zingen.Ik sluit mijn ogen weer want ik voel dat mijn lichaam ontzettend moe is en word rond 7:00 uur weer wakker. We pakken onze tas in en ruiken het ontbijt al. Dit keer ook voor mij alleen brood met omelet en geen rare fratsen meer. Ayuba regelt een taxi voor ons en tijdens het wachten op deze taxi kijken we wederom televisie. Ik heb in die 3 maanden dat ik hier nu ben nog geen enkele keer de tv gemist en ben het na twee dagen ook alweer helemaal zat om naar zo'n beeldscherm te kijken. Eindelijk komt de taxi die ons naar Hohoe brengt voor 12 Cedi. We zwaaien naar Ayuba en zijn vrouw die ons uitzwaaien. In Hohoe staat een nieuw avontuur op ons te wachten.